Absencja chorobowa i współczynnik Bradforda: jak prawidłowo mierzyć wskaźniki BGM

Dlaczego wskaźniki są fundamentem każdego BGM

Bez danych nie ma BGM – a przynajmniej nie takiego, które działa trwale. Wiele firm rozpoczyna programy zdrowotne kierując się przeczuciem: wysoki nastrój w załodze, wrażenie licznych dni nieobecności, plotki o fluktuacji. Brakuje wiarygodnej podstawy liczbowej, która pokazuje, gdzie naprawdę leży problem i czy działania przynoszą efekt.

Trzy najważniejsze wskaźniki BGM to **absencja chorobowa**, **wskaźnik fluktuacji** i **współczynnik Bradforda**. Absencja chorobowa wynika z dni nieobecności spowodowanych chorobą w stosunku do nominalnego czasu pracy – wyrażona w procentach. Według oficjalnej statystyki niemieckiego Federalnego Ministerstwa Zdrowia (KM1) średnia krajowa w Niemczech wyniosła w 2025 roku **5,66%**. Jeśli twoja wartość trwale przekracza tę liczbę, jest to wyraźny sygnał potrzeby działania. Jeśli trwale jest niższa, naiwnością byłoby założyć, że wszystko przebiega optymalnie – możliwe, że nie zgłasza się chorobowo nikt, kto powinien (prezenteizm).

Współczynnik Bradforda: częstotliwość ważniejsza niż czas trwania

Współczynnik Bradforda pokazuje to, co ukrywa sam wskaźnik dni nieobecności: kto jest trzykrotnie krótko chory, obciąża firmę bardziej niż ktoś, kto wypada raz na dwa tygodnie. Wzór brzmi:

**B = S² × D**

Gdzie **S** oznacza liczbę epizodów nieobecności w rozpatrywanym okresie (np. rok), a **D** – łączną liczbę dni nieobecności. Przykład: trzy epizody choroby po dwa dni każdy dają B = 3² × 6 = **54**. Pojedyncza choroba trwająca sześć dni daje B = 1² × 6 = **6**. Nie ma powszechnie obowiązujących progów; literatura i praktyka wyznaczają poziomy różnie. Nasza analiza wskaźników przypisuje wartość każdej osoby z ostatnich dwunastu miesięcy do jednego z czterech stałych poziomów: **poniżej 50** – normalny, **50–124** – podwyższony, **125–399** – wysoki, **od 400** – krytyczny. To wartości orientacyjne – nie mówią nic o przyczynie i nie zastępują rozmowy.

Ważne: współczynnik Bradforda nie jest narzędziem sankcji, lecz sygnałem wczesnego ostrzegania. Pomaga wcześnie rozpoznać możliwe sytuacje przeciążenia – zanim dojdzie do eskalacji. Wartości dla poszczególnych osób opierają się na zwolnieniach lekarskich, a więc są danymi o zdrowiu (art. 9 RODO). W Niemczech rada zakładowa (Betriebsrat), jeśli działa w firmie, ma prawo współdecydowania przy takiej analizie (§ 87 ust. 1 pkt 6 niemieckiej ustawy o ustroju zakładów pracy, BetrVG). Dlatego współczynnik Bradforda jest domyślnie wyłączony; włącza się go świadomie we wprowadzaniu danych wskaźników, gdy podstawa zostanie wyjaśniona.

Od tabeli do automatycznej analizy

Najczęstszy błąd w praktyce: absencja chorobowa i współczynnik Bradforda są prowadzone w Excelu – ze wszystkimi znanymi problemami. Ręczne błędy wprowadzania, nieaktualne dane eksportowane z systemu HR, brak historycznej porównywalności. Kto chce tworzyć miesięczne raporty, spędza więcej czasu na dbaniu o dane niż na analizie.

Lepiej: dane surowe pochodzą bezpośrednio z systemu HR – Personio, DATEV lub rexxHR – i są automatycznie analizowane. Tak powstają krzywe trendów w ujęciu kwartalnym, porównania między działami i wczesne wskazania anomalii, bez konieczności ręcznego wpisywania choćby jednej liczby przez kogokolwiek. Do raportowania zarządczego wystarczy wtedy kilka kliknięć zamiast pół dnia pracy.